Skip to content

Amanaska-yoga I

Kindle
  1. वामदेव उवाच। प्रणम्य शिरसा देवं वामदेवः कृताञ्जलिः। जीवन्मुक्तिपदोपयं कथयस्वेति पृच्छति॥
    • praṇamya śirasā devaṁ vāmadevaḥ kṛtāñjaliḥ, jīvanmuktipadopayaṁ kathayasveti pṛcchati.
  2. ईश्वर उवाच। परं ज्ञानमहं वाच्मि येन तत्त्वं प्रकाशते। येन विच्छिद्यते सर्वम् आशापाशदिबन्धनम्॥
    • īśvara uvāca, paraṁ jñānam ahaṁ vācmi yena tattvaṁ prakāśate, yena vicchidyate sarvam āśāpāśadibandhanaṁ.
  3. आधारादिषु चक्रेषु सुषुम्नादिषु नाडिषु। प्राणादिषु समीरेषु परं तत्त्वं न तिष्ठति॥
    ādhārādiṣu cakreṣu suṣumnādiṣu nāḍiṣu, prāṇādiṣu samīreṣu paraṁ tattvaṁ na tiṣṭhati.
  4. तत्र योगरताः केचित्केचिद्ध्यानविमोहिताः। जपेन केचित्क्लिश्यन्ति नैव जानन्ति तरकम्॥
    tatra yogaratāḥ kecit kecid dhyānavimohitāḥ, japena kecit kliśyanti naiva jānanti tarakam.
  5. न मीमंसतर्कग्रहगतसिद्धन्तपठनैर्न वेदैर्वेदान्तैः स्मृतिभिरभिधानैरपि न च। न चापि च्छन्दोव्याकरणकवितालङ्कृतिमयैर्मुनेस्तत्त्वावाप्ति निर्जगुरुमुखाद् एव विहिता॥
    • na mīmaṁsa + tarka + grahagaoitasiddhantapaṭhanair na vedair vedāntaiḥ smṛtibhir abhidhānair api na ca, na cāpi cchandovyākaraṇakavitālaṅkṛtimayair munes tattvāvāpti nirjagurumukhād eva vihitā.
  6. कसयग्रहणं कपलधरणं केशावलीलुन्चनं पाषण्डव्रतभस्मचीवरजटाधारित्वम् उन्मत्तता। नग्नत्वं निगमागमादिकवितागोष्टी सभाभ्यन्तरे सर्वं चोदरपूरणार्थघटनं न श्रेयसः कारणम्॥
    • kasayagrahaṇaṁ kapaladharaṇaṁ keśāvalīluncanaṁ pāṣaṇḍavratabhasmacīvarajaṭādhāritvam unmattatā, nagnatvaṁ nigamāgamādikavitāgoṣṭī sabhābhyantare sarvaṁ codara + pūraṇārtha + ghaṭanaṁ na śreyasaḥ kāraṇam.
  7. द्वेषोच्चाटनमारणादिकुहकैर्मन्त्रप्रपञ्चोद्गमः सर्वाभ्यासविचित्रबन्धकरणान्यज्ञानभोगोपरः। ध्यनं देहपदेषु नाडिषु षडाधारेषु चेतोभ्रमस्तस्मात्सकलं मनोविरचितं त्यक्त्वमनस्कं भज॥
    • dveṣoccāṭanamāraṇādikuhakair mantraprapañcodgamaḥ sarvābhyāsa + vicitra + bandha + karaṇānya + jñāna + bhogoparaḥ, dhyanaṁ dehapadeṣu nāḍiṣu ṣaḍādhāreṣu cetobhramas – tasmāt sakalaṁ manoviracitaṁ tyaktvamanaskaṁ bhaja.
  8. अनेके जगतो भावा ये च तिष्ठन्त्यनेकधा। तेसं तु लक्षणेनापि परं तत्त्वं न गीयते॥
    • aneke jagato bhāvā ye ca tiṣṭhanty anekadhā, tesaṁ tu lakṣaṇenāpi paraṁ tattvaṁ na gīyate.
  9. अथहं वच्मिम् मोक्षाय ज्ननरगजितं नृणम्। निस्कलं निःप्रपन्चं यत् परं तत्त्वं तद् उच्यते॥
    • athahaṁ vacmim mokṣāya jnanaragajitaṁ nṛṇaṁ, niskalaṁ niḥprapancaṁ yat paraṁ tattvaṁ tad ucyate.
  10. व्योमादिभूतनिर्मुक्तं बुद्धीन्द्रियविवर्जितम्। त्यक्तचित्तादि भवं यत्परं तत्त्वं तद् उच्यते॥
    • vyomādibhūtanirmuktaṁ buddhīndriyavivarjitaṁ, tyaktacittādi bhavaṁ yat paraṁ tattvaṁ tad ucyate.
  11. यस्माद् उत्पद्यते सर्वं यस्मिन् सर्वं प्रतिष्ठितम्। यस्मिन् विलीयते सर्वं परं तत्त्वं तद् उच्यते॥
    • yasmād utpadyate sarvaṁ yasmin sarvaṁ pratiṣṭhitaṁ | yasmin vilīyate sarvaṁ paraṁ tattvaṁ tad ucyate.
  12. भवभवविनिर्मुक्तं विनाशोत्पत्तिवर्जितम्। सर्वसङ्कल्पनातीतं परं तत्त्वं तद् उच्यते॥
    • bhavabhavavinirmuktaṁ vināśotpattivarjitaṁ, sarvasaṅkalpanātītaṁ paraṁ tattvaṁ tad ucyate.
  13. अनाकारमविच्छिन्नमग्राह्यमचलं ध्रुवं। सर्वोपधिविनिर्मुक्तं सर्वकमविवर्जितम्॥
    anākāram avicchinnam agrāhyam acalaṁ dhruvaṁ, sarvopadhivinirmuktaṁ sarvakamavivarjitam.
  14. प्रथमं पृथिवीतत्त्वं जलतत्त्वं द्वितीयकम्। तेजस् तत्त्वं तृतीयं स्याद्वायुस्तत्त्वं चतुर्थकम्॥
    prathamaṁ pṛthivītattvaṁ jalatattvaṁ dvitīyakam, tejas tattvaṁ tṛtīyaṁ syād vāyus tattvaṁ caturthakam.
  15. आकाशं पन्चमं तत्त्वं मनः षष्ठम् उदीरितम्। सप्तमं परमं तत्त्वं यो जानाति स मोक्षभाक्॥
    • ākāśaṁ pancamaṁ tattvaṁ manaḥ ṣaṣṭham udīritam, saptamaṁ paramaṁ tattvaṁ yo jānāti sa mokṣabhāk.
  16. परं तत्त्वं समख्यतं जन्मबन्धविनाशनम्। तस्यभ्यसं प्रवक्ष्यामि येन सञ्जायते लयः॥
    • paraṁ tattvaṁ samakhyataṁ janmabandhavināśanam, tasyabhyasaṁ pravakṣyāmi yena sañjāyate layaḥ.
  17. विविक्तदेशेषु च सन्निविष्टः समासने किंचिद् उपेत्य पश्चात्। बहुप्रमणं स्थिरदृक्श्लथाङ्गश्चिन्ताविहीनोऽभ्यसनं कुरुष्व॥
    viviktadeśeṣu ca sanniviṣṭaḥ samāsane kiṁcid upetya paścāt, bahupramaṇaṁ sthiradṛk ślathāṅgaś cintāvihīno – abhyasanaṁ kuruṣva.
  18. सुखासने समासीनस्तत्त्वभ्यसं समाचरेत्। सदाभ्यासेन तत्कूर्यात्परं तत्त्वं प्रकाशते॥
    • sukhāsane samāsīnas tattvabhyasaṁ samācaret, sadābhyāsena tat kūryāt paraṁ tattvaṁ prakāśate.
  19. ब्रह्माण्डं पञ्चभूतस्थं पञ्चभूतमयी तनुः। सर्वं भूतमयं चेति त्यक्त्वा नास्तीति भावयेत्॥
    • brahmāṇḍaṁ pañcabhūtasthaṁ pañcabhūtamayī tanuḥ, sarvaṁ bhūtamayaṁ ceti tyaktvā nāstīti bhāvayet.
  20. न किम्चिन्मनसा ध्यायेत्सर्वचिन्ताविवर्जितः। स बाह्याभ्यन्तरे योगी जायते तत्त्वसन्मुखः॥
    • na kimcin – manasā dhyāyet – sarvacintāvivarjitaḥ, sa bāhyābhyantare yogī jāyate tattvasanmukhaḥ.
  21. तत्त्वस्य सन्मुखे जातेत्वमनस्कं प्रजायते। अमनस्केऽपि सञ्जाते चित्तादिविलयो भवेत्॥
    • tattvasya sanmukhe jātetvamanaskaṁ prajāyate, amanaske’pi sañjāte cittādivilayo bhavet.
  22. चित्तादिविलये जाते पवनस्य लयो भवेत्। मनःपवनयोर्नाशाद् इन्द्रियर्थं विमुञ्चति॥
    • cittādivilaye jāte pavanasya layo bhavet, manaḥpavanayor nāśād indriyarthaṁ vimuñcati.
  23. इन्द्रियार्थैर्यदा मुक्तो बह्यज्ननं न जायते। बाह्यज्ञाने विनष्टे च ततः सर्वसमो भवेत्॥
    • indriyārthair yadā mukto bahyajnanaṁ na jāyate, bāhyajñāne vinaṣṭe ca tataḥ sarvasamo bhavet.
  24. यदा सर्वसमो जातो भवेद्व्यापारवर्जितः। परब्रह्मणि सम्बद्धो योगी प्राप्तलयस् तदा॥
    • yadā sarvasamo jāto bhaved vyāpāravarjitaḥ, parabrahmaṇi sambaddho yogī prāptalayas tadā.
  25. सदाभ्यासरतानं च यः परो जायते लयः। तस्याहं कथयिष्यामि लक्सणं मुक्तचेतसः॥
    • sadābhyāsaratānaṁ ca yaḥ paro jāyate layaḥ, tasyāhaṁ kathayiṣyāmi laksaṇaṁ muktacetasaḥ.
  26. सुखं दुःखं न जानाति शीतोस्णं न च विन्दति। विचरं चेन्द्रियर्थनं न वेत्ति हि लयं गतः॥
    • sukhaṁ duḥkhaṁ na jānāti śītosṇaṁ na ca vindati | vicaraṁ cendriyarthanaṁ na vetti hi layaṁ gataḥ.
  27. न च जीवन्मृतो वापि न पश्यति न मीलति। निर्जीवः काष्ठवत् तिष्ठेल्लयस्थश्चाभिधीयते॥ २७॥
    • na ca jīvanmṛto vāpi na paśyati na mīlati | nirjīvaḥ kāṣṭhavat tiṣṭhel layasthaś cābhidhīyate.
  28. निर्वातस्थापितो दीपो भासते निश्चलो यथा। जगद्व्यापारनिर्मुक्तस्तथा योगी लयं गतः॥
    • nirvātasthāpito dīpo bhāsate niścalo yathā, jagadvyāpāranirmuktas tathā yogī layaṁ gataḥ.
  29. यथा वातैर्विनिर्मुक्तो निश्चलो निर्मलः परः। शब्दादिविषयैस्त्यक्तो लयस्थो दृश्यते तदा॥
    • yathā vātair vinirmukto niścalo nirmalaḥ paraḥ | śabdādiviṣayais tyakto layastho dṛśyate tadā.
  30. प्रक्सिप्तं लवणं तोये क्रमाद्यद्वद्विलीयते। मनोऽप्यभ्यासयोगेन तद्वद्ब्रह्मणि लीयते॥
    • praksiptaṁ lavaṇaṁ toye kramād yadvad vilīyate | mano’py abhyāsayogena tadvad brahmaṇi līyate.
  31. लवणं तोयसम्पर्काद्यथा तोयमयं भवेत्। मनोऽपि ब्रह्मसंस्पर्ब्रह्ममयं भवेत्॥ ३१॥
    • lavaṇaṁ toyasamparkād yathā toyamayaṁ bhavet, mano – api brahmasaṁspar brahmamayaṁ bhavet.
  32. यथा क्षारम् अयत्नेन प्राप्यते लवणं स्वकम्। ब्रह्मज्ञानमयत्नेन निर्वणं मनसस्तथा॥
    • yathā kṣāram ayatnena prāpyate lavaṇaṁ svakam, brahmajñānam ayatnena nirvaṇaṁ manasas tathā.
  33. घृतात्पृथक्विरहितं घृते लीनं घृतं यथा। तत्त्वे लीनस्तथा योगी पृथग्भवं न विन्दति॥
    • ghṛtāt pṛthakvirahitaṁ ghṛte līnaṁ ghṛtaṁ yathā, tattve līnas tathā yogī pṛthagbhavaṁ na vindati.
  34. निमेषैः श्वासपलकैर्नाडीभिः प्रहरैर्दिनैः। मासैः संवत्सरैः कालैर्लयस्थो यत्परं व्रजेत्॥
    • nimeṣaiḥ śvāsapalakair nāḍībhiḥ praharair dinaiḥ | māsaiḥ saṁvatsaraiḥ kālair layastho yat paraṁ vrajet.
  35. श्वासोच्छ्वासात्मकः प्राणः षड्भिः प्राणैः पलं स्मृतम्। पलैः षष्टिभिर् एव स्यात्घटिका कालसन्मिता॥
    • śvāsocchvāsātmakaḥ prāṇaḥ ṣaḍbhiḥ prāṇaiḥ palaṁ smṛtam, palaiḥ ṣaṣṭibhir eva syāt ghaṭikā kālasanmitā.
  36. योगी निमेषमात्रेण लयेन लभते ध्रुवम्। स्पर्शनं परतत्त्वस्याप्य् उत्थनं च पुनः पुनः॥
    • yogī nimeṣamātreṇa layena labhate dhruvam, sparśanaṁ paratattvasyāpy utthanaṁ ca punaḥ punaḥ.
  37. धर्मशान्तिः प्रजायेत मुहुर्निद्रा च मूर्छना। निमेषषट्कमात्रेण लये नीतस्य योगिनः॥
    • dharmaśāntiḥ prajāyeta muhurnidrā ca mūrchanā, nimeṣaṣaṭkamātreṇa laye nītasya yoginaḥ.
  38. श्वासमत्रलयेनापि तेन प्राणादिवायवः। श्वसप्रवहसंबन्धत्स्वस्वस्थाने वहन्ति ते॥
    • śvāsamatralayenāpi tena prāṇādivāyavaḥ, śvasapravahasaṁbandhat svasvasthāne vahanti te.
  39. श्वासद्वयलयेनापि कूर्मवातादिवायवः। न वर्तन्ते च धावन्ति न विकुर्वन्ति धातवः॥
    • śvāsadvayalayenāpi kūrmavātādivāyavaḥ, na vartante ca dhāvanti na vikurvanti dhātavaḥ.
  40. चतुःश्वासलयेनापि सप्तधातुगता रसाः। समपुष्टिं प्रकुर्वन्ति धातूनं समवायवः॥ ४०॥
    • catuḥśvāsalayenāpi saptadhātugatā rasāḥ, samapuṣṭiṁ prakurvanti dhātūnaṁ samavāyavaḥ.
  41. लयेन पलमात्रेण आसनस्थो न खिद्यते। स्वल्पश्वासो भवेद्योगी स्वल्पोन्मेषयुतस्तथा॥
    • layena palamātreṇa āsanastho na khidyate, svalpaśvāso bhaved yogī svalponmeṣayutas tathā.
  42. पलद्वयलयेनापि हृन्नाड्याश्चलनं भवेत्। अनाहतः स विज्ञेयो न तत्रैव न्यसेन्मनः॥
    • paladvayalayenāpi hṛnnāḍyāś calanaṁ bhavet, anāhataḥ sa vijñeyo na tatraiva nyasen manaḥ.
  43. चतुःपलप्रमाणेन लयेनानुभवो भवेत्। अकस्मान्निपतत्य् एव शब्दः कर्णे शुभाशुभः॥
    • catuḥpalapramāṇena layenānubhavo bhavet, akasmān nipataty eva śabdaḥ karṇe śubhāśubhaḥ.
  44. पलाष्टकलयेनापि कामस्तस्मान्निवर्तते।तथापि नैव जायेत कामिन्यालिङ्गितस्य च॥
    • palāṣṭakalayenāpi kāmas tasmān nivartate, tathāpi naiva jāyeta kāminyāliṅgitasya ca.
  45. कलापादलयेनापि सुषुम्नामार्गवाहिनी। कला पश्चिममार्गेण तस्य भागेन गच्छति॥
    • kalāpādalayenāpi suṣumnāmārgavāhinī, kalā paścimamārgeṇa tasya bhāgena gacchati.
  46. घटिकार्धलयेनापि शक्तिः कुण्डलिनी परा। मनोवातनिरोधेन जागर्त्यधरसंस्थित॥
  47. कलामात्रलयेनापि शक्तिः सञ्चलते ध्रुवम्। ऊर्ध्वं पश्चिममार्गेण वातरोधेन जायते॥
    • kalāmātralayenāpi śaktiḥ sañcalate dhruvam, ūrdhvaṁ paścimamārgeṇa vātarodhena jāyate.
  48. कलाद्वयलयेनापि शक्तेः सञ्चलनेन च। क्षणाद् उत्पद्यते तस्य मनसः कम्पनं सकृत्॥
    • kalādvayalayenāpi śakteḥ sañcalanena ca, kṣaṇād utpadyate tasya manasaḥ kampanaṁ sakṛt.
  49. चतुःकलालयेनापि निद्राभावो निवर्तते। हृदि स्फुलिङ्गवद्योगी तेजोबिन्दुं प्रपश्यति॥
    • catuḥkalālayenāpi nidrābhāvo nivartate, hṛdi sphuliṅgavad – yogī tejobinduṁ prapaśyati.
  50. दिनपादलयेनापि स्वल्पाहारो भवेन्नरः। स्वल्पमूत्रपुरीसत्वं लघुतास्निग्धता तनोः॥
    • dinapādalayenāpi svalpāhāro bhaven naraḥ |svalpamūtrapurīsatvaṁ laghutāsnigdhatā tanoḥ.
  51. वासरार्धलयेनापि स्वात्मज्योतिः प्रकाशते। सूर्यगोभिर् इवोद्दीप्तो योगी विश्वे प्रकाशते॥
    • vāsarārdhalayenāpi svātmajyotiḥ prakāśate, sūryagobhir ivoddīpto yogī viśve prakāśate.
  52. दिनमात्रलयेनापि स्वत्मतत्त्वं प्रकाशते। इन्द्रियज्ञानविस्तारो ब्रह्माण्डेऽप्यस्य वर्तते॥
    • dinamātralayenāpi svatmatattvaṁ prakāśate, indriyajñānavistāro brahmāṇḍe’py asya vartate.
  53. अहोरात्रलयेनापि योगी च स्वासने स्थितः। चित्तवृत्तिनिरोधेन गन्धं जानाति दूरतः॥
    • ahorātralayenāpi yogī ca svāsane sthitaḥ, cittavṛttinirodhena gandhaṁ jānāti dūrataḥ.
  54. अहोरात्रद्वयेनापि लयानन्दसुमूर्छितः। दूरादपि रसं वेत्ति योगी सङ्कल्पवर्जितः॥
    • ahorātradvayenāpi layānandasumūrchitaḥ, dūrād api rasaṁ vetti yogī saṅkalpavarjitaḥ.
  55. अहोरात्रत्रयेणापि लयेनान्तस्थयोगिनः। दूराद्दर्शनविज्ननं स्वभावेनैव वर्तते॥
    • ahorātratrayeṇāpi layenāntasthayoginaḥ, dūrād darśanavijnanaṁ svabhāvenaiva vartate.
  56. अहोरात्रचतुष्केण लयभावप्रभावतः। स्पर्शं जानाति योगीन्द्रो दूरादपि न संशयः॥
    • ahorātracatuṣkeṇa layabhāvaprabhāvataḥ, sparśaṁ jānāti yogīndro dūrād api na saṁśayaḥ.
  57. पञ्चरात्रलयेनापि तस्याप्य् उत्पद्यते ध्रुवम्। दूरश्रवणविज्ननं मनसाश्चर्यकरणम्॥
    • pañcarātralayenāpi tasyāpy – utpadyate dhruvam, dūraśravaṇavijnanaṁ manasāścaryakaraṇam.
  58. एतत्पन्चेन्द्रियज्ननं महत्स्वनुभवत्मकम्। जानात्यनेन योगीन्द्रः सकलं विश्ववर्तनम्॥
    • etat + pancendriyajnanaṁ mahat svanubhavatmakam, jānāty – anena yogīndraḥ sakalaṁ viśvavartanam.
  59. षट्रात्रविलयेनापि महाबुद्धिः प्ररोहति। यावत्तर्कमतिर्न स्याद्विश्वज्ननं प्रवर्तते॥
    • ṣaṭrātravilayenāpi mahābuddhiḥ prarohati, yāvat tarkamatir na syād – viśvajnanaṁ pravartate.
  60. सप्तरात्रलयेनापि परे लीनस्य योगिनः। आब्रह्मविश्ववेतृत्वं श्रुतं ज्ननं च वर्तते॥
    • saptarātralayenāpi pare līnasya yoginaḥ, ābrahmaviśvavetṛtvaṁ śrutaṁ jnanaṁ ca vartate.
  61. अष्टरात्रलयेनापि भवेद्योगी निरामयः। क्षुत्पिपासादिभावैश्च सहजस्थो न पीड्यते॥
    • aṣṭarātralayenāpi bhaved yogī nirāmayaḥ, kṣutpipāsādibhāvaiś ca sahajastho na pīḍyate.
  62. नवरात्रलयेनापि निर्भेदः स्वात्मवर्तिनः। वाचासिद्धिर्भवेत्तस्य शापानुग्रहकारिणी॥
    • navarātralayenāpi nirbhedaḥ svātmavartinaḥ, vācāsiddhir bhavet tasya śāpānugrahakāriṇī.
  63. दशरात्रलयेनापि योगीन्द्रः स्वात्मधिष्ठितः। यानि कानि सुगुप्तानि महाचित्राणि पश्यति॥
    • daśarātralayenāpi yogīndraḥ svātmadhiṣṭhitaḥ, yāni kāni suguptāni mahācitrāṇi paśyati.
  64. ततश्चैकादशाहेन लयस्थस्य जवोदयात्। मनसा सहितस्यापि गन्तुम् इच्छति विग्रहः॥
    • tataś – caikādaśāhena layasthasya javodayāt, manasā sahitasyāpi gantum icchati vigrahaḥ.
  65. द्वादशाहलयेनापि भूचरत्वं हि सिध्यति। निमिषार्धप्रमाणेन पर्यटत्य् एव भूतले॥
    • dvādaśāhalayenāpi bhūcaratvaṁ hi sidhyati, nimiṣārdhapramāṇena paryaṭaty eva bhūtale.
  66. ततस्त्रयोदशाहेन लयेनापि महद्द्रुतम्। योगीन्द्रः खेचरीसिद्धिं लभते चिन्तनादपि॥
    • tatas – trayodaśāhena layenāpi mahaddrutam, yogīndraḥ khecarīsiddhiṁ labhate cintanād – api.
  67. चतुर्दशदिनन्तं च लयस्थो यदि तिष्ठति। अणिमाद्यष्टसिद्धि स्यादणुत्वं प्राप्यते यथा॥
    • caturdaśadinantaṁ ca layastho yadi tiṣṭhati, aṇimādyaṣṭasiddhi syād aṇutvaṁ prāpyate yathā.
  68. आत्मन्य् एवात्मनाह्लीनो योगी षोडशवासराति। लभते महिमासिद्धिं समहारूपधृग्यथा॥
    • ātmany evātmanāh līno yogī ṣoḍaśavāsarāti, labhate mahimāsiddhiṁ samahārūpadhṛg yathā.
  69. अष्टादशदिनान्तं च लयस्थो यदि तिष्ठति। गरिमख्यं लभेत्सिद्धिं यथा भूभारधृक्भवेत्॥
    • aṣṭādaśadināntaṁ ca layastho yadi tiṣṭhati, garimakhyaṁ labhet siddhiṁ yathā bhūbhāradhṛk bhavet.
  70. अभिन्नार्थे लयेनापि यश्च विंशतिवासरात्। लघिमाख्या भवेत्सिद्धिर्यथाणुत्वस्य भारधृक्॥
    • abhinnārthe layenāpi yaśca viṁśativāsarāt, laghimākhyā bhavet siddhir yathāṇutvasya bhāradhṛk.
  71. द्वाविं  शतिदिनानि स्यात्स्वलक्षे यो लयं गतःप्राप्ति सिद्धिर्भवेत्तस्य प्रापयेद्वा जगत्स्थितिम्॥
    • dvāviṁ  śatidināni syāt svalakṣe yo layaṁ gataḥ prāpti siddhir bhavet tasya prāpayed vā jagatsthitim.
  72. परे लयं गतो योगी चतुर्विं शतिवासरात्। तस्य प्राकाम्यसिद्धिः स्याद् ईप्सितं लभते यथा॥
    • pare layaṁ gato yogī caturviṁ śativāsarāt | tasya prākāmyasiddhiḥ syād īpsitaṁ labhate yathā.
  73. यस्य वसं गतं चित्तं षड्विं शतिदिनानि वै लभते जगदीशत्वं येन विश्वगुरुर्भवेत्॥
    • yasya vasaṁ gataṁ cittaṁ ṣaḍviṁ śatidināni vai labhate jagadīśatvaṁ yena viśvagurur bhavet.
  74. अष्टविं शद्दिनं यस्य लयस्तिष्ठेत्स्थिरासने वशित्वसिद्धिप्राप्तिः स्याद्यथा वै वश्यकृज्जगत्॥
    • aṣṭaviṁ śaddinaṁ yasya layas tiṣṭhet sthirāsane vaśitvasiddhiprāptiḥ syād yathā vai vaśyakṛj jagat.
  75. गन्तुम् इच्छन्ति ये केचित्परे ब्रह्मपदे लयम्। भवन्ति सिद्धयः सर्वास्तेसं विध्वंसकरकः॥
    • gantum icchanti ye kecit pare brahmapade layaṁ, bhavanti siddhayaḥ sarvās tesaṁ vidhvaṁsakarakaḥ.
  76. मसमेकं लयो यस्य लग्नस्तिष्ठेदखण्डितः। न जागर्ति स योगीन्द्रो यावन्मोक्सं स गच्छति॥
    • masamekaṁ layo yasya lagnas tiṣṭhed akhaṇḍitaḥ, na jāgarti sa yogīndro yāvan moksaṁ sa gacchati.
  77. नवमासलयेनापि पृथ्वीतत्त्वं च सिध्यति। पृथ्वीतत्त्वे सुसंसिद्धे योगीन्द्रो वज्रसंनिभः॥
    • navamāsalayenāpi pṛthvītattvaṁ ca sidhyati, pṛthvītattve susaṁsiddhe yogīndro vajrasaṁnibhaḥ.
  78. सर्धसंवत्सरेणपि लयस्थस्यापि योगिनः तोयतत्त्वस्य सिद्धिः स्यात्तोयतत्त्वमयो भवेत्॥
    • sardhasaṁvatsareṇapi layasthasyāpi yoginaḥ toyatattvasya siddhiḥ syāt toyatattvamayo bhavet.
  79. संवत्सरत्रयेणपि लयस्थस्यापि योगिनः। तेजस्तत्त्वस्य सिद्धिः स्यात्तेजस्तत्त्वमयो भवेत्॥
    • saṁvatsaratrayeṇapi layasthasyāpi yoginaḥ, tejastattvasya siddhiḥ syāt tejastattvamayo bhavet.
  80. षड्भिः संवत्सरैर्भूतैरखण्डलयसंस्थितः। वायुस्तत्त्वस्य सिद्धिः स्याद्वायुतत्त्वमयो भवेत्॥
    • ṣaḍbhiḥ saṁvatsarair bhūtair akhaṇḍalayasaṁsthitaḥ |vāyustattvasya siddhiḥ syād vāyutattvamayo bhavet.
  81. तथा द्वादशभिर्वर्षैर्लयस्थस्य निरन्तरम्। व्योमतत्त्वस्य सिद्धिः स्याद्व्योमतत्त्वमयो हि सः॥
    • tathā dvādaśabhir – varṣair – layasthasya nirantaraṁ, vyomatattvasya siddhiḥ syād vyoma + tattva + mayo hi saḥ.
  82. चतुर्विं वर्षैर्लयस्थस्य निरन्तरम्। शक्तितत्त्वस्य सिद्धिः स्याच्छक्तितत्त्वमयो हि सः॥
    • caturviṁ varṣair layasthasya nirantaraṁ, śaktitattvasya siddhiḥ syāc chaktitattvamayo hi saḥ.
  83. ब्रह्माण्डं सकलं पश्येत्पाणिस्थम् इव मौक्तिकम्। आत्मकायस्वरूपं च निधायाथ यथा स्थितम्॥
    • brahmāṇḍaṁ sakalaṁ paśyet pāṇistham iva mauktikaṁ, ātmakāyasvarūpaṁ ca nidhāyātha yathā sthitam.
  84. कायस्थो दृश्यते लोके तत्त्वचर्यं समाचरन्।तत्त्वचर्यं करोत्य् एव शक्तितत्त्वक्षयाय च॥
    • kāyastho dṛśyate loke tattvacaryaṁ samācaran, tattvacaryaṁ karoty eva śaktitattvakṣayāya ca.
  85. इत्थं क्रमविवृद्धेन लयाभ्यासेन योगिनः। भुञ्जते परमनन्दं भृशण्ड्वादिमहात्मवत्॥
    • itthaṁ kramavivṛddhena layābhyāsena yoginaḥ | bhuñjate paramanandaṁ bhṛśaṇḍvādimahātmavat.
  86. ब्रह्मविष्णुमहेशनं प्रलयेष्व् अपि योगिनः। भुञ्जते परमनन्दं भृषण्ड्वादिमहात्मवत्॥
    • brahmaviṣṇumaheśanaṁ pralayeṣv api yoginaḥ | bhuñjate paramanandaṁ bhṛṣaṇḍvādimahātmavat.

इति श्री अमनस्के कल्पखण्डे राजयोगो नाम प्रथमोऽध्यायः

iti śrī amanaske kalpakhaṇḍe rājayogo nāma prathamo’dhyāyaḥ

Kindle