Skip to content

Dattātreya-purāṇa I.8

  1. इदं श्रेष्ठं भजेत्तस्य सिद्ध्येत्केवलकुम्भकः। न तस्य दुर्लभं किंचित्सोऽजेयः कैरपीह हि॥
    • idaṁ śreṣṭhaṁ bhajet – tasya siddhyet – kevala + kumbhakaḥ, na tasya durlabhaṁ kiṁcit – so – ajeyaḥ kair – api – iha hi.
    • Această splendidă formă a sa trebuie adorată. Poate să desăvârșească apneea absolută (kevala-kumbhaka), căci astfel nimic nu este greu de dobândit pentru acesta – acesta fiind de neînvins, căci cine altfel ar putea aceasta aici?
  2. देहे पदादिमूर्धान्ते स्थिता लोकाश्चतुर्दश। हृत्संयमात्तत्र तत्र तत्तल्लोकविदीरिता॥
    • dehe pada + ādi + mūrdha +ānte sthitā lokāś – catur + daśa, hr̥t + saṁyamāt – tatra tatra tat + tal + loka + vid + īritā.
    • În trup, începând cu tălpile și terminând cu capul, se află situate cele pais­pre­ze­ce lumi (loka). Făcând saṁyama în inimă (hr̥t) în fiecare loc în parte – astfel a explicat cu­noaș­te­rea despre fiecare lume (loka) în parte.
  3. अर्थज्ञानं तारकायां नासाग्रे चेन्द्रलोकवित्। तदधो वह्निलोकस्य चक्षुषोः सर्वलोकवित्॥
    • artha + jñānaṁ tārakāyāṁ nāsā + agre ca – indra + loka + vit, tad + adho vahni + lokasya cakṣuṣoḥ sarva + loka + vit.
    • Cunoaterea sensului (artha) în pupila ochiului (tārakā); iar cunoașterea lumii lui Indra în vârful nasului (nāsāgra); acolo dedesubt [cunoașterea] lumii lui Vahni (Agni); în cei doi ochi cunoașterea întregii lumi;
  4. श्रोत्रे च यमलोकस्य तत्पार्श्वे नैरृतस्य वित्। पृष्ठे वरुणलोकस्य वायुलोकस्य च श्रुतौ॥
    • śrotre ca yama + lokasya tat + pārśve nairr̥tasya vit, pr̥ṣṭhe varuṇa + lokasya vāyu + lokasya ca śrutau.
    • Iar în ureche (śrota) [cunoașterea] lumii lui Yama; în zona coastelor acestuia cunoașterea [lumii] lui Nairr̥ta; pe partea din spate [cunoașterea] lumii lui Varuṇa; în ureche (śruti) [cunoașterea] lumii lui Vāyu;
  5. कण्ठे कुबेरलोकस्य वामेक्ष्णि शिवलोकवित्। दक्षे परमलोकस्य ब्रह्मलोकस्य मूर्ध्निं वित्॥
    • kaṇṭhe kubera + lokasya vāma + īkṣṇi śiva + loka + vit, dakṣe parama + lokasya brahma + lokasya mūrdhniṁ vit.
    • În gât [cunoașterea] lumii lui Kubera; în ochiul stâng cunoașterea lumii lui Śiva; în cel drept [cunoașterea] lumii supremului (Viṣṇu); în cap cunoașterea lumii lui Brahmā;
  6. तत्तज्जन्तुध्वनौ तत्तद्भूतज्ञानं च कर्मणि। प्राग्जातिविच्चान्यचित्ते स्फुटं तच्चित्तवृत्तिवित्॥
    • tat + taj + jantu + dhvanau tat + tad + bhūta + jñānaṁ ca karmaṇi, prāg + jāti + vic – ca – anya + citte sphuṭaṁ tac + citta + vr̥tti + vit.
    • În sunetul fiecărei creaturi în parte – cunoașterea ființelor (bhūta); iar în acțiune (karman) – cunoașterea vieților anterioare; asupra psihicului (citta) altei persoane se manifestă în mod distinct cunoașterea activității (vr̥tti) psihicului (citta) aceleia.
  7. सूर्येन्द्वोर्लोकभज्ञानं ध्रुवे तद्गतिदर्शनम्। स्वार्थे पुरुषविद्वीर्ये मारुत्यादिबलस्य वित्॥
    • sūrya + indvor – loka + bha + jñānaṁ dhruve tad + gati + darśanam, svārthe puruṣa + vid + vīrye māruty + ādi + balasya vit.
    • În Soare Lună – cunoașterea manifestării lumilor; asupra Stelei Polare – vederea mișcării acestora (corpurilor cerești); asupra propriei naturi (svārtha) – cunoașterea spiritului (puruṣa); asupra vigorii (vı̄rya) – cunoașterea puterii celor din Marut etc.
  8. कायरूपेऽप्यदृश्यस्य कायव्यूहस्य नाभितः। अतीतानागतज्ञानं स्याद्धर्माधर्मयोर्गले॥
    • kāya + rūpe – apy – adr̥śyasya kāya + vyūhasya nābhitaḥ, atīta + anāgata + jñānaṁ syād – dharma + adharmayor – gale.
    • Asupra formei corpului – [cunoașterea stării de] invizibilitate; asupra ombilicului (nābhi) – [cunoașterea] alcătuirii trupului; asupra legăturii/curgerii (gala) celor juste (dharma) și injuste (adharma) – cunoașterea trecutului și a viitorului.
  9. क्षुत्तृण्नाशः कूर्मनाड्यां स्थैर्ये तारे च सिद्धिदृक्। कायखे खगतिस्तत्तत्सिद्धयस्तत्र तत्र च॥
    • kṣut + tr̥ṇ + nāśaḥ kūrma + nāḍyāṁ sthairye tāre ca siddha + dr̥k, kāya + khe kha + gatis – tat + tat + siddhayas – tatra tatra ca.
    • Asupra traseului psiho-energetic kūrma – dispariția foamei a setei; asupra stelei fixe / ochiului fix – manifestarea desăvârșirilor (siddhi); asupra spațiului corpului – mergerea prin spațiu (kha); și tot astfel fiecare dintre celelalte desăvârșiri (siddhi);
  10. प्रत्याहारस्त्वाहरणमर्थचारी गवां बलात्। आत्मान्वयेन दृष्टिश्च फलत्यागश्च कर्मणः॥
    • pratyāhāras – tv – āharaṇam – arthacārī gavāṁ balāt, ātma + anvayena dr̥ṣṭiś – ca phala + tyāgaś – ca karmaṇaḥ.
    • De asemenea, pratyāhāra este luarea înapoi cu putere a demersului spre obiectele (artha) organelor de simț (go). Prin asocierea cu sinele (ātman) apare vederea (dr̥ṣṭi) și abandonarea fructelor acțiunii (karman).
  11. वैरस्यं चेन्द्रियार्थेषु प्रतिमर्म च हृत्स्थिति। प्रत्याहारः पञ्चधैवं धारणापि च पञ्चधा॥
    • vairasyaṁ ca – indriya + artheṣu pratimarma ca hr̥t + sthiti, pratyāhāraḥ pañca + dhā – evaṁ dhāraṇā – api ca pañca + dhā.
    • Dezgustul în obiectele simrilor (indriya) este punctul sensibil (marman) ce se află în inimă (hr̥d). Pratyāhāra este de cinci feluri, la fel dhāraṇā este de cinci feluri.
  12. हृत्प्राणधारणा हृद्धीधारणाऽध्यात्मधारणा। तन्मूर्तिधारणा क्ष्मादौ हार्दखेऽन्यखधारणा॥
  13. वज्राङ्कुशध्वजाब्जाङ्कयुग्रक्ताब्जाभपत्तलम्। नखमाणिक्यभाध्वस्तभक्तहार्दतमस्ततिम्॥
    • vajra + aṅkuśa + dhvaja + abja + āṅkayugraktābjābha + pattalam, nakha + māṇikya + bhādhvasta + bhakta + hārda + tamastatim.
  14. गूढगुल्फं कूर्मपृष्ठोल्लसत्पादोपरिस्थलम्। परिपुष्टसुजङ्घोरुं विशालजघनस्थलम्॥
    • gūḍha + gulphaṁ kūrma + pr̥ṣṭha + ullasat + pāda + upari + sthalam, paripuṣṭa + sujaṅgha + uruṁ viśāla + jaghana + sthalam.
  15. पृथुश्रोणिं च काकुत्स्थं चारुनाभिं दलोदरम्। कपाटवक्षसं दीर्घमांसलोरगवद्भुजम्॥
    • pr̥thuśroṇiṁ ca kākutsthaṁ cārunābhiṁ dalodaram, kapāṭavakṣasaṁ dīrghamāṁsaloragavadbhujam.
  16. सुचिह्नाचिह्नितकरं कम्बुकण्ठं स्मिताननम्। स्नैग्ध्यधावल्ययुक्ताक्षं चलत्पिङ्गजटाधरम्॥
    • sucihnācihnita + karaṁ kambu + kaṇṭhaṁ smitānanam, snaigdhya + dhāvalya + yuktākṣaṁ calat + piṅgajaṭādharam.
  17. चन्द्रकान्तं प्रभुं कृष्णभ्रूरश्मश्रुकनीनिकम्। भावशुद्धद्विजाकीर्णं प्रसन्नमुखपङ्कजम्॥
    • candrakāntaṁ prabhuṁ kr̥ṣṇa + bhrūraśmaśrukanīnikam, bhāva + śuddha + dvijākīrṇaṁ prasanna + mukha + paṅkajam.
  18. सिद्धासनसमासीनं वराभयदसत्करम्। क्षणेक्षणेऽपि स्वभक्तस्मृतिगामिनमीश्वरम्॥
    • siddhāsanasamāsīnaṁ varābhayadasatkaram, kṣaṇekṣaṇe – api svabhakta + smr̥tigāminamīśvaram.
  19. अनुग्रहाख्यहृत्स्थेन्दुज्ञापितस्मितचन्द्रिकम्। सदाखण्डसमाधिख्यं दत्तात्रेयं दिगम्बरम्॥
    • anugrahākhya + hr̥t + sthendu + jñāpitasmita + candrikam, sadākhaṇḍa + samādhikhyaṁ dattātreyaṁ dig + ambaram.
  20. आसेचनकमूर्तिं तं सदापादाद्धृदामुखम्। ध्यायेत्समाहितो योगी निवृत्ताखिलवृत्तिकः॥
    • āsecanakamūrtiṁ taṁ sadāpādāddhr̥dāmukham, dhyāyetsamāhito yogī nivr̥ttākhilavr̥ttikaḥ.
  21. इदं तु सगुणध्यानं स्वेच्छोपात्तचिदात्मनः। निर्गुणं केवलं हास्यं सच्चित्सुखमयं परम्॥
    • idaṁ tu saguṇadhyānaṁ svecchopāttacidātmanaḥ, nirguṇaṁ kevalaṁ hāsyaṁ saccitsukhamayaṁ param.
  22. ध्यातृध्यानध्येयरूपः समाधिः सविकल्पकः। जीवात्मपरमात्मैक्यावस्था त्रिपुटिवर्जिता॥
    • dhyātr̥dhyānadhyeyarūpaḥ samādhiḥ savikalpakaḥ, jīvātmaparamātmaikyāvasthā tripuṭivarjitā.
  23. परिपूर्णानन्दरूपा शुद्धचिद्रूपिका परः। पश्चात्स्मृत्यनुमेयात्मार्थवृत्तय इहानुगाः॥
    • paripūrṇānandarūpā śuddhacidrūpikā paraḥ, paścātsmr̥tyanumeyātmārthavr̥ttaya ihānugāḥ.
  24. अन्तर्लीनसहृत्प्राणोऽपश्यन्नचलदृग्बहिः। मुद्रेयं वैष्णवी शून्या शून्यलक्ष्मपदप्रदा॥
    • antar + līna + sahr̥t + prāṇo – apaśyannacaladr̥g + bahiḥ, mudreyaṁ vaiṣṇavī śūnyā śūnyalakṣmapadapradā.
  25. तद्वान्दृढासनो दक्षकर्णे रुद्धबिलो ध्वनिम्। त्रिग्रन्थिभेदं श्रृणुयात्सुसूक्ष्मं स समाधिभाक्॥
    • tadvāndr̥ḍhāsano dakṣa + karṇe ruddhabilo dhvanim, trigranthibhedaṁ śrr̥ṇuyātsusūkṣmaṁ sa samādhibhāk.
  26. अर्धोन्मीलितदृक्स्वस्थो नासाग्राक्षो वशी भजेत्। लीनार्केन्दुः परं तत्त्वं तद्बाह्यन्तरवर्जितम्॥
    • ardhonmīlitadr̥ksvastho nāsāgrākṣo vaśī bhajet, līnārkenduḥ paraṁ tattvaṁ tad + bāhyantaravarjitam.
  27. एवमभ्यासयोगेन खेचरीमुद्रयापि च। मनः स्थिरीभावरूपाऽवस्था सिद्ध्येन्मनोन्मनी॥
    • evam – abhyāsa + yogena khe + carī + mudrayāpi ca, manaḥ sthirībhāvarūpā – avasthā siddhyenmanonmanī.
  28. शक्तिमध्ये मनः कृत्वा शक्तिं चापि मनोगताम्। मनसा मन आलोक्य योगी नित्यं सुखी भवेत्॥
    • śaktimadhye manaḥ kr̥tvā śaktiṁ ca – api mano + gatām, manasā mana ālokya yogī nityaṁ sukhī bhavet.
  29. आकाशमध्य आत्मानमात्मन्याकाशमेव च। कृत्वाकाशमयं सर्वं चिन्तयेन्न किमप्यतः॥
    • ākāśamadhya ātmānamātmanyākāśameva ca, kr̥tvākāśamayaṁ sarvaṁ cintayenna kimapyataḥ.
  30. बाह्यचिन्ता न कर्तव्या तथैवान्तरचिन्तनम्। परित्यज्याखिलां चिन्तां चिन्मयं भावयेत्परम्॥
    • bāhyacintā na kartavyā tathaivāntaracintanam, parityajyākhilāṁ cintāṁ cinmayaṁ bhāvayetparam.
  31. योगेनेत्थं लीयमानं मनो ब्रह्मणि लीयते। कर्पूरोऽग्नाविवाब्धौ च लवणं ख इवान्यखे॥
    • yogenetthaṁ līyamānaṁ mano brahmaṇi līyate, karpūro – agnāvivābdhau ca lavaṇaṁ kha ivānyakhe.
  32. ज्ञेयं सर्वप्रतीतं च तज्ज्ञानं मन उच्यते। मनोलयो ज्ञानवस्तुपरित्यागात्ततोऽमृतम्॥
  33. योगो ज्ञानं च मनसो नाशस्य द्वौ क्रमौ परौ। योगो हृद्वृत्तिरोधोऽत्र ज्ञानं सम्यगवेक्षणम्॥
  34. चित्तवृत्तिनिरोधस्तु मनःस्पन्दोपशान्तिदः। मनःस्पन्दोपशान्त्यायं संसारः प्रविलीयते॥
    • citta + vr̥tti + nirodhas – tu manaḥ + spandopaśāntidaḥ, manaḥ + spandopaśāntyāyaṁ saṁsāraḥ pravilīyate.
  35. शास्त्रसज्जनसंपर्कवैराग्याभ्यसयोगतः। धैर्येण चास्यया पूर्ववासनातानबाद्धठात्॥
    • śāstra + saj + jana + saṁparka + vairāgyābhyasa + yogataḥ, dhairyeṇa cāsyayā pūrva + vāsanātānabāddhaṭhāt.
  36. सद्भक्त्या भगवद्ध्यानाच्चिरमेकान्तमोदितात्। अखेदमनिलाभ्यासात्परतत्त्वैकचिन्तनात्॥
    • sad + bhaktyā bhagavad + dhyānāc – ciram – ekāntamoditāt, akhedamanilābhyāsātparatattvaikacintanāt.
  37. ॐकारोच्चारणाद्दीर्घं घण्टिकाक्रमणाद्गवा। शक्तिसंचालनात्प्राणमनःस्पन्दो निरुध्यते॥
    • oṁ + kāroccāraṇād – dīrghaṁ ghaṇṭikākramaṇādgavā, śakti + saṁcālanāt – prāṇa + manaḥ + spando nirudhyate.
  38. इतरत्र न कर्तव्या मनोवृत्तिर्मनीषिणां। उत्काभ्यासेन विज्ञेयं तद्विष्णोः परमं पदम्॥
    • itaratra na kartavyā manovr̥ttirmanīṣiṇāṁ, utkābhyāsena vijñeyaṁ tad + viṣṇoḥ paramaṁ padam.
  39. द्वादशाङ्गुलपर्यन्तं नासाग्रे विमलाम्बरे। संविद्दृशि प्रशाम्यन्त्यां हृत्प्राणस्पन्दरोधनम्॥
  40. भ्रूमध्ये तारकालोकनाशादन्त उपागते। केतने चेतने बद्धे हृत्प्राणस्पन्दरोधनम्॥
  41. ओमित्येव यदुद्भूतं ज्ञानज्ञेयात्मकं शिवम्। विभावयेन्निर्विकल्पस्तेन प्राणो निरुध्यते॥
  42. चिरकालं धियैकान्तं व्योमसंवेदनाद्दृढम्। निर्वासनमनोधृत्या सुखात्प्राणो निरुध्यते॥
  43. इत्यथर्वोदितो योगः संक्षेपेणात्र दर्शितः। विशेषाभ्यासापेक्षायां मूले सम्यग्विलोक्यताम्॥
  44. लीनः सपञ्चविपलद्विपलं ब्रह्मरन्ध्रगः। प्राणः प्राणायाम एष वर्धमानस्ततः परः॥
  45. प्रत्याहारः पलैः पञ्चविंश्यत्यानिन्द्रियार्थवित्। धारणा पञ्चनाडीभिर्ध्यानं षष्टिघटीमितम्॥
  46. समाधिर्द्वादशदिनसाध्यः परमदुर्लभः। वासनाजालहा धर्ममेघः सर्वकृतान्तकृत्॥
  47. यमेन दशधा नूनं दशधा नियमेन च। आसनाद्येन षट्केन योगोऽष्टाङ्गोऽयमुच्यते॥
  48. एतेनाष्टाङयोगेन मनोनाशेन योगिराट्। वासनातानवेनाशु तत्त्वज्ञानेन मुच्यते॥
  49. योगो हृद्वृत्तिरोधो हीत्युक्तमत्र महर्षिणा। पातञ्जलाभिधो योगः सुखस्तेनात्र सूचितः॥
  50. स हृद्वृत्तिनिरोधाख्यः सुखोपि बहुसंमतः। प्रसंगेनेह संक्षेपाज्ज्ञानसिद्ध्यर्थमुच्यते॥

इति श्रीपद्दत्तात्रेयपुराणे त्रिकाण्डमण्डितायां संहितायां वासुदेव्यां प्रथमाष्टके ज्ञानकाण्डेऽष्टमोध्यायः ॥८॥
इति श्रीदत्तपुराणे योगकथनं नाम प्रथमाष्टके अष्टमोऽध्याय ॥१।८॥
इति श्रीदत्तपुराणे प्रथमाष्टकः समाप्तः ॥